Hai nghìn năm trước, giới cầm quyền nhìn Jesus và thấy một nguy cơ. Không phải vì Ngài có quân đội, mà vì Ngài làm lung lay nền tảng đạo đức của quyền lực.

Ngài không phá vỡ trật tự bằng bạo lực, nhưng bằng câu hỏi: «Quyền lực này dựa trên điều gì – sợ hãi hay sự thật?»

Những xã hội vận hành bằng mệnh lệnh và phục tùng luôn rất sợ những con người không nổi loạn, không thỏa hiệp, nhưng cũng không cho phép lương tâm bị vô hiệu hóa.

Jesus bị loại trừ không phải vì Ngài quá cực đoan, mà vì Ngài không thể bị kiểm soát bằng các nhãn dán quen thuộc: không phản loạn, không hợp tác, không phục tùng vô điều kiện.

Nhưng Jesus cũng bị người sùng kính hiểu lầm – theo một cách tinh vi hơn

Nếu người chống đối biến Jesus thành kẻ nguy hiểm, thì người sùng kính đôi khi lại biến Ngài thành một biểu tượng an toàn.

Một Jesus:

• chỉ còn là đối tượng thờ phượng,

• chỉ còn là lời an ủi thiêng liêng,

• chỉ còn là niềm hy vọng cho đời sau, nhưng không còn là lời chất vấn cho đời sống hiện tại.

= Khi đó, Jesus được tôn kính – nhưng bị vô hiệu hóa.

= Ngài được yêu mến nhưng không còn làm ta bất an.

= Ngài được nhắc đến nhưng không còn buộc ta thay đổi.

Đây có lẽ là hiểu lầm nguy hiểm nhất khi đức tin trở thành nơi trú ẩn khỏi trách nhiệm đạo đức, thay vì là lời mời gọi bước vào đó.

Căn nguyên của mọi hiểu lầm: chúng ta muốn một Jesus dễ kiểm soát

Cả người chống đối lẫn người sùng kính, dù khác nhau, lại có một điểm chung: đều muốn một Jesus có thể dự đoán và kiểm soát.

• Người chống đối muốn Ngài hoặc là kẻ thù rõ ràng, hoặc là người vô hại.

• Người sùng kính muốn Ngài là Đấng cứu rỗi, nhưng không quá phiền toái cho lối sống hiện tại.

Nhưng Jesus trong Tin Mừng thì không thuộc về ai cả.

Ngài không đứng hẳn về phía quyền lực, cũng không đứng hẳn về phía đối kháng.

Ngài đứng về phía sự thật của thân phận con người, và vì thế luôn gây khó chịu.

Jesus và thân phận con người Việt Nam hôm nay

Trong bối cảnh Việt Nam hôm nay, thân phận con người mang nhiều tầng giằng xé giữa ổn định và sự thật, giữa im lặng và lương tâm, giữa sinh tồn cá nhân và trách nhiệm xã hội.

Jesus không đến để trao cho con người Việt Nam một công thức chính trị hay đạo đức.

Ngài cũng không yêu cầu những hy sinh anh hùng vượt quá sức người.

Nếu trung thành với chính Ngài, thì thông điệp của Jesus rất giản dị, nhưng không dễ dàng:

• Đừng để bất cứ quyền lực nào chiếm đoạt điều thuộc về lương tâm.

• Đừng nhân danh trật tự để chấp nhận vô cảm.

• Đừng đánh đổi nhân phẩm lấy sự yên ổn kéo dài.

Ngài không yêu cầu con người phải làm điều vĩ đại.

Ngài chỉ yêu cầu con người đừng phản bội sự thật mà mình đã nhận ra.

Giáng Sinh không phải là phép lạ, mà là một thử thách

Giáng Sinh không phải là câu chuyện về một Thiên Chúa toàn năng áp đặt ý chí lên thế giới.

Đó là câu chuyện về một Thiên Chúa chấp nhận bước vào thân phận mong manh của con người.

• Một Thiên Chúa không cưỡng bức đức tin.

• Không đe dọa bằng quyền lực.

• Không ép buộc bằng sợ hãi.

Và chính vì thế, Giáng Sinh trở thành một thử thách lặng lẽ nhưng sâu xa:

Nếu Thiên Chúa đã chọn làm người, thì con người có dám sống như con người – với lương tâm, với trách nhiệm, với tình thương – ngay cả khi điều đó không an toàn?

Một lời khép – không khép lại

Jesus Christ không đến để chia thế giới thành người tốt và kẻ xấu.

Ngài đến để đặt mỗi con người trước một câu hỏi mà không ai có thể trả lời thay.

Trong mùa Giáng Sinh 2025 này, câu hỏi ấy vẫn còn nguyên giá trị cho Việt Nam:

Chúng ta muốn một Jesus để thờ phượng cho yên lòng, hay một Jesus đủ gần để soi chiếu chính đời sống của mình?

Và có lẽ, đó là lý do vì sao Jesus luôn bị hiểu lầm – nhưng chưa bao giờ trở nên vô nghĩa.

Vũ Đức Khanh

26/12/2025